— ABSTRACT —

Since the beginning of the twenty-first century, a new trend toward protecting nature through constitutional provisions has emerged, particularly in certain states that have not completed industrialisation and whose natural assets have been severely damaged by colonialism and global economic activities. The most prominent example is Ecuador’s 2008 Constitution, which recognises nature as a subject of rights in its own right, rather than merely a resource for human use. Described as the world’s first ecological constitution, Ecuador’s Constitution provides constitutional guarantees for nature’s rights to exist, regenerate, and maintain its ecological cycles.

This approach, which emerged in Ecuador, has influenced other Latin American states, particularly Bolivia. In some legal systems where nature has not been granted direct constitutional status, rivers, mountains, forests, and specific ecosystems have been recognised as subjects of rights through legislation or judicial decisions. A notable feature of ecological constitutionalism is that it has developed primarily in countries whose natural resources have historically been exploited and whose ecosystems have suffered severe degradation, rather than in industrialised Western states.

This study seeks to answer the question: “Can ecological constitutionalism offer a solution for sustainable agriculture and water management?” Using a comparative constitutional law approach, it will examine how the rights of nature can contribute to the protection of water resources, agricultural land, soil, and biodiversity. It will also assess the potential implications of ecological constitutional provisions for agricultural irrigation, the allocation of water resources, intensive and industrial agriculture, soil degradation, chemical pollution, and food security.

The central argument of the study is that constitutional provisions are necessary but insufficient on their own to ensure ecological balance and sustainable agriculture. For constitutional guarantees to be effective, they must be supported by implementing legislation, stronger administrative and judicial oversight, and consistent enforcement. Above all, however, a strong political and social awareness grounded in the protection of nature and the sustainable use of resources must develop. Otherwise, ecological constitutional provisions will remain symbolic commitments with little practical effect.

— ÖZET—

Yirmi birinci yüzyılın başlarından itibaren, özellikle sanayileşme sürecini tamamlayamamış ve doğal varlıkları sömürgecilik ile küresel ekonomik faaliyetler nedeniyle ağır tahribata uğramış bazı devletlerde doğanın anayasal kurallarla korunmasına yönelik yeni bir eğilim ortaya çıkmıştır. Bu eğilimin en önemli örneği, doğayı yalnızca insanların yararlanabileceği bir varlık olarak değil, başlı başına bir hak öznesi olarak kabul eden 2008 Ekvador Anayasası’dır. Dünyanın ilk ekolojik anayasası olarak nitelendirilen Ekvador Anayasası, doğanın varlığını sürdürme, kendisini yenileme ve ekolojik döngülerini koruma haklarını anayasal güvence altına almıştır.

Ekvador’da ortaya çıkan bu yaklaşım, başta Bolivya olmak üzere Latin Amerika’daki diğer devletleri de etkilemiş; doğaya doğrudan anayasal statü tanınmadığı bazı hukuk sistemlerinde ise nehirler, dağlar, ormanlar ve belirli ekosistemler kanunlar veya mahkeme kararları yoluyla hak öznesi olarak kabul edilmiştir. Dikkat çekici olan, ekolojik anayasacılığın sanayileşmiş Batılı devletlerden çok, doğal kaynakları tarihsel olarak sömürülmüş ve ekosistemleri ağır biçimde tahrip edilmiş ülkelerde gelişmesidir.

Bu çalışma, “Ekolojik anayasacılık sürdürülebilir tarım ve su yönetimi için bir çözüm olabilir mi?” sorusuna cevap aramaktadır. Bu kapsamda doğanın hakları yaklaşımının su kaynaklarının, tarım arazilerinin, toprağın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına sağlayabileceği katkılar karşılaştırmalı anayasa hukuku yöntemiyle incelenecektir. Ayrıca ekolojik anayasal hükümlerin tarımsal sulama, su kaynaklarının paylaşımı, yoğun ve endüstriyel tarım, toprağın bozulması, kimyasal kirlilik ve gıda güvenliği üzerindeki muhtemel etkileri değerlendirilecektir.

Çalışmanın temel savı, anayasal düzenlemelerin ekolojik dengeyi ve sürdürülebilir tarımı sağlamak bakımından gerekli fakat tek başına yeterli olmadığıdır. Anayasal güvencelerin etkili olabilmesi için bunların uygulamaya dönük mevzuatla desteklenmesi, idari ve yargısal denetimin güçlendirilmesi ve kuralların kararlılıkla uygulanması gerekmektedir. Ancak bütün bunlardan önce doğanın korunmasını ve kaynakların sürdürülebilir kullanımını esas alan güçlü bir siyasal ve toplumsal bilincin oluşması zorunludur. Aksi hâlde ekolojik anayasal hükümler, uygulamada karşılığı bulunmayan sembolik düzenlemeler olarak kalacaktır.